Các chuyên gia nhận định, lần sửa đổi này không mang tính “thay đổi cấu trúc lớn”, mà tập trung làm rõ và tăng chiều sâu các yêu cầu cốt lõi, nhằm phù hợp hơn với bối cảnh quản trị hiện đại, chuyển đổi số và môi trường kinh doanh nhiều biến động.
Nhấn mạnh quản lý rủi ro và cơ hội
Một trong những nội dung được dự báo sẽ tiếp tục được củng cố là tư duy dựa trên rủi ro. Nếu như ISO 9001:2015 lần đầu tiên đưa khái niệm rủi ro và cơ hội vào tiêu chuẩn, thì phiên bản sắp tới được cho là sẽ yêu cầu tổ chức làm rõ hơn cách thức nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro trong từng quá trình.
Theo giới chuyên môn, trọng tâm sẽ không còn nằm ở việc “liệt kê rủi ro”, mà là chứng minh sự tích hợp rủi ro vào hoạch định mục tiêu, vận hành và cải tiến hệ thống quản lý chất lượng.
Tăng vai trò của dữ liệu và phân tích
Bên cạnh rủi ro, dữ liệu và phân tích dữ liệu được dự báo là điểm nhấn quan trọng trong ISO 9001 phiên bản mới. Các yêu cầu về theo dõi, đo lường, phân tích và đánh giá hiệu quả (điều 9.1 trong ISO 9001:2015) có thể sẽ được làm rõ hơn, hướng tới việc sử dụng dữ liệu như cơ sở ra quyết định, thay vì chỉ dừng lại ở thu thập số liệu.
Xu hướng này phù hợp với thực tiễn quản trị hiện đại, khi nhiều tổ chức đã và đang ứng dụng các hệ thống ERP, phần mềm quản lý, dữ liệu thời gian thực trong điều hành hoạt động.
Quản lý thông tin dạng văn bản trong môi trường số
ISO 9001:2015 đã thay thế khái niệm “tài liệu” và “hồ sơ” bằng thuật ngữ chung “thông tin dạng văn bản”, cho phép tổ chức linh hoạt trong hình thức lưu trữ. Dự kiến trong bản cập nhật tới, ISO sẽ làm rõ hơn việc quản lý tài liệu điện tử, dữ liệu số và bằng chứng đánh giá trong môi trường số hóa.
Điều này được xem là bước đi cần thiết nhằm hỗ trợ hoạt động đánh giá, chứng nhận và giám sát hệ thống quản lý trong bối cảnh làm việc trực tuyến, dữ liệu điện tử ngày càng phổ biến.
Vai trò lãnh đạo gắn với chiến lược
Một nội dung khác được cộng đồng chuyên gia đặc biệt quan tâm là vai trò của lãnh đạo. ISO 9001:2025 được kỳ vọng sẽ tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của lãnh đạo cao nhất trong việc định hướng chiến lược chất lượng, gắn mục tiêu chất lượng với mục tiêu kinh doanh và bối cảnh tổ chức, thay vì chỉ dừng ở cam kết hình thức.
Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm hệ thống quản lý chất lượng thực sự trở thành công cụ quản trị, không phải chỉ là hệ thống tuân thủ.
Xu hướng tiếp cận bền vững
Mặc dù ISO 9001 không phải là tiêu chuẩn về môi trường hay xã hội, song một số ý kiến cho rằng bản sửa đổi có thể làm rõ hơn nội dung “bên quan tâm” và “bối cảnh tổ chức”, qua đó tạo sự liên kết tốt hơn với các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn sức khỏe nghề nghiệp và phát triển bền vững.
Tiếp tục áp dụng ISO 9001:2015 cho đến khi có bản chính thức
Các chuyên gia khuyến nghị, trong thời gian chờ ISO công bố phiên bản chính thức, doanh nghiệp và tổ chức tiếp tục áp dụng ISO 9001:2015 như hiện hành. Tuy nhiên, việc cập nhật sớm các xu hướng nêu trên sẽ giúp tổ chức chủ động chuẩn bị về tư duy quản lý, năng lực nhân sự và hệ thống dữ liệu, sẵn sàng cho quá trình chuyển đổi khi tiêu chuẩn mới được ban hành.
ISO dự kiến sẽ công bố lộ trình chính thức về việc sửa đổi ISO 9001 trong thời gian tới, sau khi hoàn tất các bước lấy ý kiến và xây dựng dự thảo theo quy trình tiêu chuẩn hóa quốc tế.
Theo HTCE